Familie van Sint Jan

ETEN & DRINKEN (Witte Donderdag)

Het is vandaag witte donderdag, en het lijkt me een goed moment enkele van mijn favoriete bijbelteksten te geven, die (denk ik) onze kijk op de Eucharistie kunnen verdiepen en verbreden.

Wie denkt dat de Eucharistie slechts een soort van katholieke identiteits-bevestiging is, heeft het helemaal mis. Als je zondag in de kerk komt en "amen" zegt bij de H. Communie, is dat niet je láátste woord, maar je éérste woord. Hier kan een lange weg beginnen, waarop je steeds beter de diepere werkelijkheid van de Eucharistie ziet, die niet meer in woorden of menselijke gedachten te bevatten is. De heerlijkheid van de Heilige Drie-eenheid is ons in het Allerheiligste Sacrament gegeven, en die kun je slechts in stilte ontvangen.

Prediker

9,7 - “Ga, eet je brood met vreugde en drink je wijn met een gelukkig hart, want God vindt reeds behagen in je werken.”

Wie last heeft van depressies, moet niet te veel in het boek Prediker lezen. De boodschap van dit boek is niet om vrolijk van te worden, en als je je rottig voelt, kan dit boek het alleen maar nog erger maken. Want het boek begint en eindigt met “IJdelheid der ijdelheden; alles is ijdelheid”. En alles wat daar tussenin wordt geschreven bevestigt dit alleen maar. Het leven en alles wat we doen is zinloos. Het bestaan is gebakken lucht.

Het vers dat ik eruit heb gelicht is werkelijk de énige positieve noot. Eten en drinken is het unieke moment waarop je de zin van het leven raakt, als je tenminste de zingeving aan je leven helemaal aan God overlaat. Met andere woorden: vanuit de mens gezien is alles zinloos - en als je een mensenleven bekijkt komt dat dicht bij de waarheid - maar God kan aan dat alles een zin geven. Dat vertrouwen bevestig je op het moment dat je eet en drinkt, in vreugde. Zo is het Prediker een hele bijzondere profetie over de rol die de Eucharistie in het leven van een gelovige gaat spelen. 

Exodus

24,9-11 - “ Mozes klom omhoog met Aäron, Nadab en Abihoe en de zeventig oudsten van Israël. Zij zagen de God van Israël, en onder Zijn voeten was iets als een plaat van saffier, stralend als de hemel zelf. En God strekte zijn hand niet uit tegen de uitverkorenen van Israël’s zonen. Zij aanschouwden God, zijn aten en dronken.”

Op de berg verschijnt God niet alleen aan Mozes, maar ook aan de anderen die hij mee naar boven heeft genomen. En we lezen, dat de aanschouwing van God - een genade die je in het Oude testament eigenlijk met de dood moet bekopen, maar ze overleven het! - samen gaat met eten en drinken... Ook hier weer een profetie over de Eucharistie zie in inleidt in het mysterie van de Drie-eenheid.

Johannes

6,32.33 - “Amen, amen, ik zeg jullie: niet Mozes heeft jullie het brood uit de hemel gegeven, maar mijn Vader geeft jullie het ware brood uit de hemel. Want het brood, dat uit de hemel neerdaalt en leven geeft aan de wereld, dát is het brood van God”

6,51 -”IK BEN HET LEVENDE BROOD, dat uit de hemel is neergedaald. Als iemand van dit brood eet, zal hij eeuwig leven. En ik, het brood dat ik zal geven, dat is mijn vlees, voor het leven van de wereld.”

Zijn eigen lichaam, dat Jezus Christus ons in de Eucharistie als brood geeft, is geloofsmysterie, waarin we steeds meer zijn Persoon zélf leren kennen als het ware en levende Brood, dat door de Vader wordt gegeven. Met andere woorden, door een groeiend  geloof in Eucharistie kunnen we aanschouwen wie Jezus Christus wérkelijk is, als de volkomen Gave van de Vader, en dus ook aanschouwen wie de Vader is. Zo leren we door de Eucharistie Jezus, en door Jezus de Vader kennen.

Maar er staat ook, even daarvóór:

6,45 - “Er staat geschreven in de profeten: En zij zullen allen onderricht worden door God. Ieder die de Vader hoort en van Hem leert, komt tot mij.”

Vreemd is dat. De Vader geeft onderricht en verwijst naar de Zoon. Het precies andersom dan dat ik zou denken. Jezus is toch degene die praat en leert over de Vader, en de mensen naar de Vader toe leidt? De hemelse Vader is toch geen mens geworden, en heeft nauwelijks een stem laten horen? In feite kan het horen en leren van de Vader alleen maar op de Eucharistie duiden. In stilte en door het licht van het geloof “spreekt” de Vader over zijn Zoon, in het lichaam dat de Zoon met een dankgebed aan de Vader volkomen aan óns heeft gegeven, als gave van zichzelf, het Brood van de Vader.

• In één Eucharistie openbare Vader en Zoon elkaars mysterie van volkomen zelf-gave.
• Zij openbaren daarmee hun Eenheid zélf in de eeuwige heerlijkheid. 
• En zo is de Eucharistie het moment dat we de Heilige Geest, Gods eigen Gave, ontvangen, en een plaats waar we leren om op onze beurt ook onszelf volkomen te geven.

Apocalyps

19,17-18 - “ En ik zag een engel, staand in de zon, en hij schreeuwde met forse stem naar de vogels, die in het midden van de hemel vlogen, met de woorden: Hierheen, verzamelt u voor de grote maaltijd van God, om vlees te eten van koningen en vlees van duizendmannen en vlees van krachtigen en vlees van paarden en van hun berijders en vlees van alle vrijen en slaven en kleinen en groten”

Tenslotte geef ik nog deze ietwat bizarre tekst uit de Openbaring van Johannes. In hoofdstuk 19 kunnen we heilige Mis ontdekken:

(1-4) =  zegelied over de veroordeling van Babylon, de zondige stad --> de zondebelijdenis

(5-10) =  vreugdezang over de komende bruiloft van het Lam --> het gloria

(11-16) = de zege van het Woord van God --> de schriftlezingen, de preek en het credo

(17-21) = de Eucharistie en de communie.

De vogels, die vliegen in het midden van de hemel, zijn de zielen die het mysterie van de Eucharistie in zuiver geloof aanschouwen.  In de Eucharistie hebben zij “communie” met Jezus Christus, die aan het leven en aan het heelal de ultieme zin geeft.

Immers, zij mogen het Brood van de Vader eten door het Lichaam van de Zoon die verrezen is en in de heerlijkheid is. De ziel en lichaam van Jezus Christus waren verenigd tijdens zijn leven op aarde, van elkaar gescheiden in de dood, maar opnieuw één op een nieuwe manier in de heerlijkheid van de verrijzenis. Het verrezen lichaam is getuigenis van de heerlijkheid van Vader en Zoon, en door die getuigenis te bevestigen kunnen wij deel krijgen aan die heerlijkheid.

Maar in het verrezen lichaam van Jezus is ook het gehele universum voltooid en tot een einde gebracht. Het oordeel is volbracht en waar de vergeving is ontvangen, heeft alles een nieuwe zin gekregen: de zelf-gevende liefde die alles vernieuwt. 

Wie in zuiver geloof het ware Brood aanschouwt, heeft deel aan het Einde en bepaalt in eenheid met Christus de uiteindelijke zin van alles wat er nog gebeurt in de lichamelijke wereld, tot aan de komst van de Heer en de verrijzenis van alle doden. 

Dat zijn de vogels in het midden van de hemel die het vlees van de mensheid eten. Een vreemd beeld voor een immens mysterie...