Familie van Sint Jan

Een religieuze familie binnen de katholieke Kerk

Wijsheid is belangrijker dan wetenschap

Interview met pater Philippe, verschenen in Katholiek Nieuwsblad in februari 2004.

pater Philippe met contemplative zustersDe Franse ‘Père’ Philippe behoort tot de grote geestelijke leiders van onze tijd. Hij is bekend als auteur van tientallen boeken, maar vooral als stichter van de congregaties van Sint Jan. Zijn boodschap is van groot belang voor onze tijd.

Ed Arons

 

Volgend jaar is het dertig jaar geleden dat de dominicaan Marie-Dominique Philippe een begin maakte met de congregatie van Sint Jan. Inmiddels tellen de broeders, de contemplatieve en de apostolische zusters samen ruim achthonderd leden, van wie een honderdvijftig postulanten en novicen. Onder hen een tiental Nederlanders. In Nederland is ‘Sint Jan’ gevestigd in Enschede en Den Haag. KN probeerde achter het geheim te komen van de inmiddels 91-jarige stichter.

 

Voor de evangelist Johannes werd de boodschap naarmate hij ouder werd steeds eenvoudiger. Is dat voor u ook zo en welke is die boodschap?

“Het is moeilijk om op deze vraag antwoord te geven. Inderdaad wordt alles eenvoudiger en kan alles worden teruggevoerd tot de liefde voor God en de liefde voor de naaste. Het is opmerkelijk dat in de eerste brief van Johannes alleen nog de liefde voor de naaste overblijft! Voor Johannes kan alles worden herleid tot de naastenliefde. Dat wil helemaal niet zeggen dat hij de liefde voor God vergeet! Maar de liefde voor God blijft steeds meer geheim in het verborgene van ons hart, omdat de liefde voor God niet te meten is.”

 

U hebt al enkele malen de dood in de ogen gezien. Is dat een angstig gebeuren?

“Nee, de dood zal in eerste instantie de ontmoeting zijn met Degene die we heel ons leven hebben liefgehad en naar Wie we hebben verlangd. De enorme vreugde Hem te ontmoeten overheerst dus. Tegelijkertijd kunnen we ons onzeker voelen, omdat we aan zijn roepstem misschien niet met genoeg liefde en edelmoedigheid hebben beantwoord. De vreugde van het weerzien komt op de eerste plaats en gaandeweg neemt deze meer en meer heel ons hart in beslag.”

 

Maar er is ook de liefde voor de naaste. Is het niet moeilijk uw volgelingen los te laten, met alle risico’s van dien?

“De naastenliefde moet een grote zuivering ondergaan, omdat deze liefde meer overeenstemt met onze natuur en zo diep in ons geworteld ligt. De liefde voor Christus overstijgt ons zozeer… Zo groeit er een steeds grotere eenheid met onze naasten en een steeds scherper inzicht in het alles-overstijgende karakter van de liefde voor God. In zekere zin is het gemakkelijker de liefde tot God dan de liefde tot de naaste te zuiveren.”

 

Welk geestelijk testament laat u uw volgelingen na?

“Meer en meer de Vader en Jezus, de gezondene van de Vader, beminnen. De Vader danken dat Hij ons zijn Zoon heeft gezonden en dat Hij Hem ons op zo’n intieme manier schenkt in de Eucharistie. En, tegelijkertijd, er steeds naar streven de naaste meer lief te hebben.”

 

Waarom volgen zoveel jonge mensen uw charisma? Waarom doen zij dat minder bij veel oudere congregaties en orden?

“De generatie die zich nu aandient voelt heel sterk aan hoe betrekkelijk al het menselijke is. Jongeren voelen het gebrek aan fundament, hoe alles overhoop gehaald wordt; ze voelen de ‘aardverschuivingen’ op psychologisch vlak die tegenwoordig zo hevig en overduidelijk zijn. Alles is veel veranderlijker, en daarom is het tegenwoordig moeilijker trouw te blijven dan in het verleden. Echte trouw krijgt het flink te verduren. Jongeren die edelmoedig van hart zijn, voelen dat heel sterk aan.

Dit vereist een grote innerlijke armoede. Dat wil zeggen dat we meer op de genade van God moeten vertrouwen, vooral waar het een roeping betreft. Innerlijk armer worden is een goede zaak, maar het is heel moeilijk deze armoede te beleven.”

 

Beantwoordt het charisma van Sint Jan meer aan de kwetsbaarheid van de jongeren van vandaag?

“Ja, omdat Johannes de nadruk legt op de liefde! Alleen vriendschapsliefde kan mensen weer een vaste basis bieden. Noch een psychologische benadering, noch een stoïcijnse levenswijze of ascese zijn in staat iemand stabiliteit te geven. We moeten ons steeds scherper bewust worden van onze kwetsbaarheid en dus van de voortdurende bijstand van God en van de liefde van onze broeders.”

 

Is het niet moeilijk jonge mannen en vrouwen in postulaat en noviciaat te begeleiden die vaak al geschonden zijn?

“Je moet tegenwoordig veel meer geduld hebben en barmhartigheid tonen. Zo bekeken is het eigenlijk alleen maar goed. Het is duidelijk dat als we iemand alleen maar vanuit een psychologisch gezichtspunt bekijken, we niemand meer zouden laten intreden. We zouden altijd bang zijn voor iemands kwetsbaarheden… Je moet die wel degelijk onder ogen zien, maar vrees voor kwetsbaarheden moet niet een zekere heilige stoutmoedigheid in de weg staan. Zo’n moed is nodig om in onze tijd te kunnen leven en om te leven vanuit de hoop; dat wil zeggen vanuit een steeds grotere innerlijke armoede die een beroep doet op de barmhartigheid en op een meer intense en directe hulp van God.”

 

Omdat er zoveel nieuwe vestigingen plaatsvinden krijgen veel vrij jonge en nog onervaren mensen soms heel verantwoordelijke posities. Is dat wel verantwoord? Ging de groei in sommige gevallen niet te snel?

“We kunnen de snelheid waarmee de Heilige Geest mensen roept en de dingen leidt niet regelen. Zodra we proberen te meten en te regelen vallen we terug op het louter menselijke. God vraagt ons te leven vanuit de goddelijke deugden en ons niet te laten imponeren door psychologische wetten. Deze zijn niet gebaseerd op barmhartigheid. Als ik een louter menselijke horizon zou hebben, dan zou ik verschrikkelijk pessimistisch zijn, want hoe ouder ik word, hoe meer ik zie dat mensen ‘leugenaars’ zijn, zoals de apostel Paulus het uitdrukt, en hoeveel moeite ze hebben trouw te blijven. Als we dat naar louter menselijke maatstaven zouden meten, zouden we verschrikkelijk pessimistisch worden en ons leven in wanhoop eindigen. Maar niet als we inzien dat hoe meer de mens in het licht van Jezus en Maria zich bewust wordt van zijn ellende, hoe meer de barmhartigheid van God aanwezig is.”

 

Waarom zijn de filosofische en theologische studies zo belangrijk in de Familie van Sint Jan?

“Ze zijn zeer belangrijk omdat we in een intellectueel, menselijk en politiek klimaat leven waarvan het licht geen echt licht meer is, maar eerder tot wanhoop leidt. Óf mensen zijn door Kant beïnvloed en gaan aan de barmhartigheid voorbij, óf ze denken positivistisch en geloven niet meer in de edelmoedigheid van het menselijk hart, in zijn capaciteit lief te hebben. Men maakt van het hart van de mens een bekrompen hart en men wil het herleiden tot wat redelijk is. Maar we zien dat de 17e en 18e eeuwse rationaliteit op een geweldige manier ineenstort. Dat dwingt ons de mens niet meer alleen te beschouwen vanuit de rede. Er zijn in het hart van de mens wonderlijke vermogens om lief te hebben. En de werking van God kunnen we alleen maar ontdekken door de liefde en de barmhartigheid.”

 

Wat ziet u als uw grootste succes of zegen?

“Wat op intellectueel gebied de meeste indruk op mij maakt, is dat sinds de 14e eeuw de causa finalis, de doeloorzaak, bij het denken over God en over de mens wordt buitengesloten. God herstelt dit door heel speciale ‘heiligen van de barmhartigheid’: de kleine Theresia, de heilige Faustina, de zalige Teresa van Calcutta en Marthe Robin zijn zulke heiligen van de barmhartigheid. Ze zijn er om ons uit de dwaling te halen, die ons doet geloven dat de rede ons zal redden. Als we de rede vergoddelijken, dan vergoddelijken we de mens. De intelligentie die op zoek is naar waarheid is veel verhevener; zij leidt ons rechtstreeks naar de barmhartigheid.”

 

Hoe belangrijk is deze finaliteit, dit doel?

“Die moeten we opnieuw ontdekken in de filosofie en de theologie. Men heeft een rationele theologie willen ontwikkelen en is hierdoor de wijsheid totaal vergeten. De manier waarop Sint Thomas de drie wijsheden beschouwt is voor ons van groot belang. De wijsheid doet geen afbreuk aan de wetenschap, maar zet de wetenschap op haar juiste plaats. Wetenschap maakt niet gelukkig, zij doet ons God niet ontdekken. Zij blijft het werk van mensen en stelt de mens niet in staat zichzelf te overstijgen.”

U bevindt zich hier: Home Over Sint Jan Stichter Wijsheid is belangrijker dan wetenschap
Broeders van Sint JanDe Broeders van Sint Jan hebben hun leven aan God gewijd, ten dienste van God en hun naasten. Zij willen leven volgens het Evangelie van Jezus Christus en zich door hun gebed en hun activiteiten inzetten voor jong en oud.

Steun ons!

Uw steun

Ook uw steun hebben
wij hard nodig!

Login Sint Jan